Methoden

Regels zijn door mensen gemaakte objecten, of onderdeel daarvan. Zulke objecten noemen we ook wel artefacten. Voor het maken, vastleggen, verwijzen naar, publiceren en vinden van regels bestaan verschillende methoden.

Een methode beschrijft hoe je iets aanpakt. Soms is die aanpak duidelijk vastgelegd. Soms is een werkwijze in de praktijk ontstaan, zonder dat deze bewust is beschreven. Sommige methoden worden alleen binnen één organisatie gebruikt.

Methoden worden vaak zelf ook met regels beschreven. Veel methoden zijn inmiddels als standaard aangenomen, of er wordt aan gewerkt om daarvan een standaard te maken.

Regels analyseren

Om wetgeving te kunnen uitvoeren, moet duidelijk zijn wat de wettelijke bepalingen betekenen. Welke begrippen worden gebruikt? Welke voorwaarden en uitzonderingen gelden? En welke keuzes zijn nodig voor de uitvoering?

Wetsanalyse helpt om dit stap voor stap te onderzoeken en vast te leggen. De uitkomsten worden gecontroleerd met voorbeelden en situaties uit de praktijk. Zo blijft zichtbaar hoe de betekenis van wetgeving is uitgewerkt voor de uitvoering.

Voorbeelden van methoden voor verschilende taken

Regels vastleggen

Regels kunnen op verschillende manieren worden beschreven. DMN, voluit Decision Model and Notation, is een standaard om beslissingen en de bijbehorende regels vast te leggen. Dat kan bijvoorbeeld in een beslistabel, die laat zien welke uitkomst bij welke voorwaarden hoort.

Ook RuleSpeak en RegelSpraak helpen bij het beschrijven van regels vanuit een verschillende benadering. RuleSpeak geeft richtlijnen om regels duidelijk en precies te formuleren. RegelSpraak gebruikt vaste taalpatronen, zodat mensen de regels kunnen lezen en software ze kan verwerken.

Verwijzen naar juridische bronnen

Om een regel te kunnen begrijpen en controleren, moet duidelijk zijn op welke juridische bron deze is gebaseerd. ELI, voluit European Legislation Identifier, biedt afspraken om wetgeving herkenbaar te maken met vaste webadressen en beschrijvende informatie. Dit helpt om wetgeving te vinden, ernaar te verwijzen en informatie daarover uit te wisselen.

Regels publiceren en vinden

Regels moeten beschikbaar zijn voordat anderen ze kunnen gebruiken. Daarvoor bestaan publicatievoorzieningen en registers. Een voorbeeld is de Registratie toepasbare regels binnen het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Overheden leveren hier toepasbare regels aan voor het Omgevingsloket. Deze regels bepalen bijvoorbeeld welke vragen iemand krijgt bij een vergunningcheck of aanvraag.  Een regelregister helpt om regels en de bijbehorende informatie terug te vinden. Daarbij is niet alleen de regel zelf belangrijk, maar ook informatie over de bron en de gebruikte werkwijze.

Vastleggen hoe een regel is ontstaan

Bij regelbeheer is het belangrijk om ook vast te leggen hoe een regel tot stand is gekomen. Welke methode is gebruikt? Welke organisatie is verantwoordelijk? En op welke bronnen of andere regels is de regel gebaseerd? CPRMV, voluit Core Public Rule Management Vocabulary, biedt afspraken om deze informatie en de relaties tussen regels te beschrijven. Het schrijft niet één methode voor, maar maakt het mogelijk om vast te leggen welke methode is toegepast. De geraadpleegde specificatie is nog in ontwikkeling.

De verbinding met regelbeheer

Een methode helpt om een regel te maken of te beschrijven en daarbij ook de gebruikte bronnen, uitleg en gemaakte keuzes vast te leggen. Daarmee blijft de weg van wetgeving naar uitvoering te volgen. Dat helpt om uit te leggen waarom een regel zo wordt toegepast. Verandert de wetgeving? Dan kan beter worden onderzocht welke regels en systemen moeten worden aangepast. Zo ondersteunen methoden het beheer van regels, van juridische bron tot toepassing.